*** EEN TRADITIONELE CHEWA BEGRAFENIS ***


Chewa

In Malawi zijn er tien verschillende stammen met elk hun eigen culturele tradities, gebruiken en overtuigingen. De Chewa stam is de grootste stam in Malawi (34% van de bevolking). Het project waar ik vrijwilligerswerk deed, lag tussen verschillende kleine dorpjes, bevolkt door Chewa. Het is daar waar ik jullie mee naartoe neem.

De Chewa zijn overwegend landbouwers en zij zijn dus erg afhankelijk van water. Misschien dan niet vreemd dat ze geloven in ‘Chiuta’, wat letterlijk ‘regenboog in de lucht’ betekent. Chiuta zorgt voor regen, de bron van alle leven.

De Chewa hebben talrijke overgangsrituelen. Zo worden alle jongens en meisjes geïnitieerd rond hun pubertijd; er zijn rituelen wanneer iemand chief wordt, wanneer iemand trouwt, en ook wanneer iemand sterft.

In Malawi mocht ik getuige zijn van zowel de christelijke als de traditionele begrafenissen. De christelijke vieringen lijken grotendeels op de vieringen die wij kennen. Het zijn vooral de traditionele vieringen die mij fascineerden en waar ik je graag meer over vertel.

Noot! Ik was aanwezig als een buitenstaander. Een blanke (azungu) buitenstaander dan nog wel. Als 'azungu' was ik gepriviligeerd, werden we toegelaten om zulke rituelen bij te wonen. Voor ons maakten ze een uitzondering. Ergens denk ik omdat onze aanwezigheid ook de status van bepaalde dorpshoofden deed toenemen. Anderzijds is er ergens ook wel de vrees dat hun cultuur gestolen of afgenomen zal worden. Ergens zijn we indringers in hun cultuur. Die vrees komt niet uit het niets. Aanvankelijk, tijdens de kolonisatie en de opkomst van het christendom, werd er neergekeken op de chewa cultuur. Het christendom bracht deze zeer boeiende cultuur ergens in de verdrukking. De inzichten die ik breng, moeten dus ook gelezen worden vanuit de bril als buitenstaander. De werkelijke betekenis van bepaalde aspecten is voor mij soms ook onduidelijk. En misschien goed ook? Zo blijft hun unieke cultuur en tradities beschermd en behouden. Enkel geïnitieerde Chewa leren de gebruiken, rituelen, enz. via mondelinge overdracht van generatie op generatie, via initiatierituelen. Ik geef dus vooral mijn perspectief als 'bezoeker' en 'aanwezige'. Niet meer, maar ook niet minder.

It takes a village to say goodbye

Ubuntu (ik ben omdat wij zijn) is een gekende Afrikaanse uitspraak, die ook opgaat als het gaat over verdriet en verlies. Praktisch de hele gemeenschap is aanwezig op en betrokken bij de uitvaart. Andere activiteiten moeten wijken zoals werk en school. De dood is aanwezig en is zichtbaar in de samenleving. Mensen hoeven dit niet alleen te doen. Het verdriet wordt samen gedragen.

Enkele weetjes:

Hier vind je een aantal foto's die getrokken zijn op één van de tombstone unveiling ceremonies die ik bijwoonde.

Hoe fijn zou het zijn om ook die nabijheid te voelen bij een verlies?
Het gevoel hebben dat je gedragen wordt?
Dat een gemeenschap aanwezig is om je op te vangen?
Dat jouw verlies er mag zijn?
Dat je dit niet alleen hoeft te doen?
En dat je ruimte krijgt om dit verlies te verwerken?