*** ONS NEST EN WIKKELS VAN VERLIES ***


Ons nest

Veel van ons doen en laten hebben we meegekregen vanuit ons nest, de plek waar we opgroeiden.

In het respectboek voor de zorg spraken de auteurs over wikkels. Ik vond het een mooie metafoor en deel deze dan ook graag met jullie:

"We hebben onze genen, ons temperament, onze driften, onze constitutie enzovoort. Het is daarom juister te stellen dat wij, als mens, vanaf het meest prille begin toch al verschillende, ‘ingewikkelde’ wezentjes zijn. […] Ieder mens [wordt] vanuit een eigen unieke wikkeling bij aanvang – en in samenspel met de wikkels die hij meekrijgt van anderen, de wereld of gewoon persoonlijke ervaringen – steeds verder gewikkeld en gevormd. Wikkels worden bijna altijd meegedragen door mensen, ook in ontmoetingen met anderen. Daardoor kunnen die wikkels ‘echte ontmoetingen’ een heel stuk moeilijker maken. Zeker als iemand te veel of te strakke wikkels met zich meedraagt en bij wijze van spreken te ingewikkeld is. Dit ‘ingewikkeld zijn’ mag in figuurlijke zin vrij letterlijk genomen worden. Vergelijk het met het beeld van een pop of een mummie, die volledig ingewikkeld wordt met zwachtels. Zo’n ingewikkelde persoon is dan danig ingeduffeld dat hij geen oren of ogen meer vrij heeft voor iemand anders. Zijn wikkels zitten te strak om hem heen, waardoor hij de ademruimte en bewegingsvrijheid mist om echt met die ander in contact te treden."(Loncke, Raemdonck, & Carpoen, 2018, pp.19-21)
man covered with cloth

Photo by Cristian Newman on Unsplash

Wikkels van verlies

Hoe reageerde jouw nest op emoties (bv. verdriet)? Kregen emoties de ruimte om aanwezig te zijn, om te voelen? Of werden emoties weggestopt, geminimaliseerd, ontkend? Waren er naast verbale reacties ook non-verbale reacties, zoals gezucht, gelach? Of werd het stil?

Zo een reacties, al dan niet verbaal, zijn niet zo onschuldig als we misschien denken. Als kind maken we ons deze uitspraken eigen. We leren dat het zo ‘hoort’ om te reageren op pijn. Vaak reageren we ,veel jaren later, op dezelfde manier op emoties, pijn, lijden zoals ons nest ons dit leerde. En als we ons hiervan weinig bewust zijn, geven we onze eigen kinderen dezelfde wikkels mee.

Mijn eigen nest

Als ik denk aan mijn eigen jeugd, was er in ons nest niet veel ruimte voor emoties. Wellicht omdat de wikkels waarmee mijn ouders gezwachteld waren hen ook weinig handvaten boden om op een andere manier met emotie om te gaan. Emoties waren vaak onbespreekbaar, we hadden geen taal om hierover te spreken. Op sommige momenten lukte het enkel om uitingen te communiceren via losse briefjes. Je voelde dat er veel verdriet onder de wikkels verscholen zat. En net doordat mijn ouders zoveel moeite deden om hun eigen pijn te verbergen (uit bescherming en zorg voor zichzelf én ons), werd deze in onze opvoeding soms eens te meer zichtbaar.

Dus ja, wat leerde mijn nest mij onbewust over emoties? Dat ze te pijnlijk waren om te uiten en dat je er op jezelf uit moest geraken. Als gevoelig persoon met sterk ontwikkelde voelsprieten was dat soms erg moeilijk. Ik voelde namelijk mijn eigen emoties, maar droeg ook mee het verlies van een vorige generatie. Ik werd geregeld overspoeld door deze emoties en wist me er niet altijd blijf mee.

Hulpbronnen

Ik was blij dat ik kon rekenen op een aantal hulpbronnen. Ik heb heel veel gehad aan de Chiro, een plek waar ik even los kon komen van mijn nest, waar ik mezelf kon zijn en zorgeloos kon spelen en ontplooien. Over onze nesten werd niet of weinig gesproken. Dat was ook niet nodig. Die woorden waren ook niet nodig, wikkels lieten zich ook in stilte tonen.

Ik heb het geluk goed omringd te zijn met familie en vrienden. Zo zag ik ook andere nesten die soms erg contrasteerden met mijn eigen nest. Soms maakte me dat verdrietig en jaloers. De emotionele wikkels bij anderen voelden soms zachter en comfortabeler aan dan de emotionele wikkel waarin ik opgroeide. Tegelijkertijd leerde ik ook meer mijn eigen wikkels koesteren, omdat het omgekeerde ook waar was: sommige van mijn waardevolle zorgende wikkels hadden anderen minder. Ook dat kwam ik onder ogen.

Ik leerde ook mijn man kennen. Wat heeft hij geduld moeten hebben met mij! Ik had tijd nodig om me open te stellen, om hem toegang te geven tot mijn hoofd. Hij daagde me uit om over mijn emoties te spreken. Ik was een echte ‘kropper’ totdat mijn emotioneel vat volliep en ik explodeerde of zelfdestructief gedrag stelde. Stap voor stap leerde ik mijn emoties tot uiting te brengen en besefte ik dat ik het niet allemaal zelf hoefde op te lossen.

Ik ging ook op zoek naar antwoorden. Via mijn studies en via begeleiding bij een psycholoog. Zo leerde ik inzicht krijgen in mijn eigen wikkels en vastgelopen emoties. Ik leerde ook de wikkels van mijn ouders beter begrijpen, communicatiepatronen te herkennen en anders te reageren op mijn binnenwereld.

Op sommige momenten, wanneer ik mezelf niet goed in mijn vel voel, kan het zijn dat ik ‘herval’ in mijn oude gedrags- en gedachtepatronen. Mijn man kan me daar vaak snel op wijzen. Dat helpt. Ondertussen leerde ik ook milder te zijn voor mezelf en tegen mezelf zeggen: het is oké, mijn gevoel mag er zijn. En het komt goed! Praten over hoe ik me voel doet mij alvast veel deugd, maar ook creatief bezig zijn helpt me enorm. Tekenen, knutselen brengt rust in mijn hoofd en lijf.

Welke wikkels kreeg jij mee als het gaat over (omgaan met) emoties, pijn, lijden? En wat helpt jou om hier vandaag de dag mee om te gaan?